BIBLIO-
GRAFÍA
BIBLIOGRAFÍA
ADORNO, T. (2007) La dialéctica de la ilustración. Madrid: Akal, 286 pp. [978-84-460- 1677-9]
AGUILAR, G. (2010) Otros mundos: un ensayo sobre el nuevo cine argentino. 2ª ed. Buenos Aires: Santiago Arcos editor, 240 pp. [ISBN 978-987-1240-52-4].
AMIDI, A. (s.f.) Kosovo’s Anibar is an animation festival unlike any other. Cartoon Brew. Disponible en: https://www.cartoonbrew.com/festivals/ kosovos-ani-bar-animation-festival-unlike-152850.html (Consultado: 14 diciembre 2024).
ANAND, N. & WATSON, M.R. (2004) Tournament Rituals in the Evolution of Fields: The Case of the Grammy Awards. Academy of Management Journal, 47(1), pp. 59-80.
ARIÑO, A. (1997) Sociología de la cultura. La constitución simbólica de la sociedad. Barcelona: Editorial Ariel, 316 pp. [ISBN 84-344-7469-9] Disponible en: https://dialnet.unirioja.es/servlet/libro?codigo=159496
ASIFA (2011) ASIFA 50th Anniversary Book. ASIFA International, 256 pp. [978- 89-89488-21-7 03600] Disponible en: https://asifa.net/asifa-50th-anniver-sary-book/ (Consultado: 18 diciembre 2023).
ÁLVAREZ, S. (2002) La Animación: un espacio para el arte. La pintura animada en la última década del siglo XX. Tesis doctoral, Universitat Politècnica de València, 450 pp.
ÁLVAREZ, S. (2011) Máster en Animación de la UPV. La primera edición de un Máster con historia. Con A de Animación, nº1, pp. 87-89. Universitat Politècnica de València. https://doi.org/10.4995/caa.2011.859
ÁLVAREZ SARRAT, S. (2013) Jan Svankmajer: la otra escena. Valencia: Editorial Universitat Politècnica de València. [ISBN 978-84-8363-839-2].
ÁLVAREZ, S. (2015) Entrevista a Gerben Schermer, director del Holland Animation Film Festival. Con A de Animación, nº5, pp. 45-53. Universitat Politècnica de València. https://doi.org/10.4995/caa.2015.3543
ÁLVAREZ, S., HERRÁIZ, B. y NAVARRO, A. (2016) La animación española en el escaparate internacional. Crónicas desde Stuttgart y Annecy. Con A de Animación, n6, pp. 68-77. Universitat Politècnica de València. https://doi. org/10.4995/caa.2016.4791
ÁLVAREZ, S. (2017) Cuatro ediciones de Prime the Animation! . Con A de Animación, nº7, pp. 90-101. Universitat Politècnica de València. https://doi.- org/10.4995/caa.2017.7296
ÁLVAREZ, S., CUENCA, N., GARCÍA, S., JUNGUITU, M. & VICARIO, B. (2024) Informe MIA 2022. MIA – Mujeres en la Industria de la Animación, 95 pp. Disponible en: https://burjcdigital.urjc.es/items/ 3e11118f-563d-4fab-8b16-64bab6ad82db
BENAVENT, R. (2018) Los cambios de rol en los festivales de cine de animación. Crónica desde Animafest-Zagreb. Con A de Animación, nº8, pp. 84-92. Universitat Politècnica de València. https://doi.org/10.4995/caa.2018.9648
BENDAZZI, G. (2016) Animation: A World History. Volume II: The Birth of a Style – The Three Markets. Boca Raton: CRC Press, 406 pp. [ISBN 978-1-138-85481-9]
BENGHOZI, P.J. & NÉNERT, C. (1995) Création de valeur artistique ou économique : du Festival International du film de Cannes au marché du film. Recherche et Applications en Marketing, 10(4), pp. 65-76. https://doi .org/10.1177/0767370195010004
BUSTO, A.J. (2014) Prime the animation! La experiencia de una singular unión entre escuelas. Con A de Animación, nº 4, pp. 78-89. Universitat Politècnica de València. https://doi.org/10.4995/caa.2014.2156
CARNERO, G. (2011). Apuntes sobre el panorama de los festivales de cine en Canarias”. El cine en Canarias. Una revisión crítica. Las Palmas de Gran Canaria: Filmoteca Canaria, T&B Editores y Festival Internacional de Cine de Las Palmas, pp. 107-113. [ISBN 9788492626878]
CARREÑO, T. (2014) La gestión de festivales en tiempos de crisis: análisis de las estrategias financieras y laborales e impacto de la recesión económica. Tesis doctoral, 520 pp. Disponible en: https://dialnet.unirioja.es/servlet/te-sis?codigo=88475
CARREÑO, T. (2015) Festivales en España. Estrategias generales de gestión. Revista Intersección, 12, pp. 1-18. Disponible en: https://revistas.elpoli.edu.co/- index.php/int/article/view/784
CHOLODENKO, A. (2007) Introduction THE ILLUSION OF LIFE 2: More Essays on Animation. En CHOLODENKO, A. (ed.) The Illusion of Life 2: More Essays on Animation. Sydney: Power Publications, pp. 13-95. Illusion of Life II https://shop.powerpublications.com.au/ products/test-10.
CHOLODENKO, A. (2014) Animation—Film and Media Studies’ ‘Blind Spot. Animating Film Theory. Society for Animation Studies Newsletter, vol. 20, no. 1.
CHOLODENKO, A. (2020) El animador como artista, el artista como animador. Una recapitulación. Con A de Animación, nº 10, pp. 10-23. https://doi.org/10.4995/caa.2020.13271
COLOMBO, A. & ROSELLÓ, D. (Coords) (2008) Gestión cultural: Estudios de caso. Barcelona: Ariel, 328 pp. [ISBN 978-84-344-2226-1]
CUETO, R. (ed.) (2013) Animatopia: los nuevos caminos del cine de animación. Donostia-San Sebastián: Donostia Zinemaldia-Festival de San Sebastián, 296 pp. [ISBN 978-84-88452-72-6]
DE LA ROSA, E. (1993) Breve historia del cine de animación en España. Teruel: AnimaTeruel, 180 pp. [ISBN 84-604-8262-6]
DE LA ROSA, E. (2006) Nuevo cine de animación en el estado español 2000-2006. En RODRÍGUEZ, H. (coord.) Miradas para un nuevo milenio. Fragmentos para una historia futura del cine español. Madrid: Festival de cine de Alcalá de Henares, pp. 159-168. [ISBN 978-8487153877]
DELACOUR, H. & LECA, B. (2007) The Role of Festivals in the Emergence of a Field: The Case of the Avignon Festival.
DE LEÓN YONG, T. (2015) ¿Por qué no nos sentamos simplemente frente a la pantalla?. Con A de Animación, nº 5, pp. 54-65. Universitat Politècnica de València. https://doi.org/10.4995/caa.2015.3550
DE VALCK, M. de (2007) Film Festivals: From European Geopolitics to Global Cinephilia. Amsterdam: Amsterdam University Press, 280 pp. [ISBN 978-90-5356-192-8]
DE VALCK, M. de, KREDELL, B. & LOIST, S. (2016) Film Festivals: History, Theory, Method, Practice. London: Routledge, 398 pp. [ISBN 9780415712477]
DE VALCK, M. (2020). Vulnerabilities and Resiliency in the Festival Ecosystem: Notes on Approaching Film Festivals in Pandemic Times. Pandemic Media, 126-134. https://www.researchgate.net/ publication/357622506
DEVESA, M., HERRERO, L. & SANZ, J. (2012) Análisis económico de la demanda de un festival cultural. Estudios de Economía Aplicada, 58, pp. 145-168. DOI: 10.25115/eea.v27i1.4853
DIBOOS (2022) Informe sobre la capacitación en animación y VFX en España. Madrid: DIBOOS, 168 pp. Disponible en: https://spainaudiovisualhub.digital.gob. es/content/dam/seteleco-hub-audiovisual/resources/pdf/Informe_ Diboos_ AAFF_OK.pdf
DIBOOS (2024) Libro Blanco de la Industria de la Animación y efectos visuales. Madrid: DIBOOS, 180 pp. Disponible en: https://spainaudiovisualhub.- mineco .gob.es/LibroBlanco2025.pdf
EGEDA Panorama Audiovisual Iberoamericano. Madrid: Who is Who, 50 pp. https://www.egeda.com/documentos/ PanoramaAudiovisualIberoamerica-no2022/Panorama%20Audiovisual% 20Iberoamericano%202022.pdf
ENCINAS, A. Blog sobre animación. Disponible en https://puppetsandclay.blogspot.com
ESEVERRI, M. (2009) Surrealismo y animación: notas a propósito de Jan Svankmajer. Revista académica de la federación latinoamericana de facultades de comunicación social, 78, pp. 89-102. Disponible en: https://dialnet.unirioja.- es/servlet/articulo?codigo=3718847
FEDERACIÓN PANTALLA (2025) Radiografía de los Festivales de Cine en España. 88 pp. Disponible en: https://lapantalladigital.com/noticia/ radiogra-fia-de-los-festivales-de-cine-en-espana
FERNÁNDEZ, F. & BARCO, C. (201) Producción cinematográfica: Del proyecto al producto. Madrid: Ediciones Díaz de Santos, 192 pp. [ISBN 978-8499699486]
FESTIMAPP (2021) Mapa de festivals de cinema de la Comunitat Valenciana 2020. Reptes i tendències. València: Institut Valencià de Cultura – Generalitat Valenciana, 120 pp. [ISBN: 978-84-482-6563-2]
FURNISS, M. (2007) Art in Motion: Animation Aesthetics. Revised ed. London: John Libbey Publishing, 288 pp. [ISBN 978-1864620399]
GAMSON, J. (1996) The Organizational Shaping of Collective Identity: The Case of Lesbian and Gay Film Festivals in New York. Sociological Forum, 11(2), pp. 231-261.Disponible en: https://www.jstor.org/stable/684839
GETZ, D. (2010) The Nature and Scope of Festival Studies. International Journal of Event Management Research, 5(1), pp. 1-47. Disponible en: https://www.- academia.edu/5211312/
GONZÁLEZ MONAJ, R. (2017) “El estudio de dibujos animados CIFESA y las películas de Rigalt-Reyes”. Con A de Animación, nº7, pp. 58-75. Universitat Politècnica de València. https://doi.org/10.4995/caa.2017.7306
HERRÁIZ, B. (2014) Stop Motion Don’t Stop, la exposición. Con A de Animación, nº4, pp. 56-64. Universitat Politècnica de València. https://doi.org/10.4995/- caa.2014.2161
HERGUERA, I. (2012) Deseo de silbar. Un recorrido por la mostra Animac-Lleida. Con A de Animación, nº2, pp. 51-60. Universitat Politècnica de València. https://doi.org/10.4995/caa.2012.1049
HERRERO, L. (2010) La contribución de la cultura y las artes al desarrollo económico regional. Investigaciones Regionales – Journal of Regional Research, 19, pp. 177-202. Disponible en: https://dialnet.unirioja.es/servlet/ articulo?- codigo=3667497
HORKHEIMER, M. & ADORNO, T. (1944) La industria cultural. Iluminismo como mistificación de masas”. En Dialéctica del iluminismo, pp. 165-212. Disponible en: https://www.infoamerica.org/ documentos_pdf/adorno_- horkheimer.pdf
IORDANOVA, D. (ed.) (2009) Film Festival Yearbook 1: The Festival Circuit. St Andrews: St Andrews Film Studies, 300 pp. [ISBN 978-1906678043]
JURADO, M. (2006) Los festivales de cine en España. Incidencia en los nuevos realizadores y análisis del tratamiento que reciben en los medios de comunicación. Tesis doctoral, Universidad Complutense de Madrid, 610 pp. Disponible en: https://docta.ucm.es/entities/publication /eeb61fde–e95b-41ec-8b44-064900c42e6c
JURADO, M. & NIETO, A. (2016) Nuevas propuestas, viejos circuitos. El papel de los festivales de cine españoles en la consolidación de los nuevos realizadores. Secuencias: Revista de historia del cine, 39, pp. 100-122. Disponible en: https://revistas.uam.es/secuencias /article/view/5842/6294
JURADO, M. (2018) El germen del cine más amateur: festivales de cine de educación. LAZO, C. (coord.) Nuevas realidades en la comunicación audiovisual. Madrid: Editorial Tecnos, pp. 245-260. [ISBN 978-84-309-7377-4]
JURADO, M. & CORTÉS, L.(2018) Y, ¿para qué sirven los festivales de cine? Estudio sobre las funciones de los certámenes cinematográficos en España. Sphera Pública, 1(18), pp. 83-103. Disponible en: https://sphera.ucam.edu/- index.php/sphera-01/article/view/333
JURADO, M.(2018) Propuesta de categorización de festivales de cine (Estudio de caso en España). Miguel Hernández Communication Journal, nº 9, pp.131-160. https://doi.org/10.21134/mhcj.v0i9.238
JURADO, M. (2021) La investigación de los certámenes cinematográficos en base al método de triple análisis. Comunicación & Métodos, 3(2), pp. 47-61. https://doi.org/10.35951/v3i2.121
JURADO, M. (2023) Festivales de cine en España: ¡Un poco de orden por favor!. The Conversation. Disponible en: https://theconversation.com/festivales-de- -cine-en-espana-un-poco-de-orden-por-favor-198429
JUNGUITU, M. (2019) Kalabaza planeta eta juanba berasategi. Panorámica de la animación comercial vasca. Tesis doctoral. Universidad del País Vasco/- Euskal Herriko Unibertsitatea. Directores: Nerekan Umaran, A. y Gutiérrez Paz, M.A. https://www.ehu.eus/es/web/ doktoregoa/-/tesis-junguitu-dron-da-maitane
LAMPEL, J., MEYER, A.D. & KUNZ, A.M. (2008) Field-Configuring Events as Structuring Mechanisms: How Conferences, Ceremonies, and Trade Shows Constitute New Technologies, Industries, and Markets. Journal of Management Studies, 42(6), pp. 42. https://doi.org/10.1111/j.1467-6486.2005.00534.x
LAMPEL, J., SHAMSIE, J. & LANT, T.K. (2005) The Business of Culture: Strategic Perspectives on Entertainment and Media. Organization and Management Series, 350 pp. [ISBN 9781135609238]
LECA, B., RÜLING, C.C. & PUTHOD, D. (2015) “Animated Times: Critical Transitions and the Maintenance of Field-Configuring Events”. Industry and Innovation, 22, pp. 1-20. https://doi.org/10.1080/13662716. 2015.1033839
LÓPEZ, J. (2015) Los festivales, certámenes y muestras de cine en Canarias en los primeros años del siglo XXI (2000-2015). Revista Latent, 14, pp. 157-191. Disponible en: https://dialnet.unirioja.es/servlet/ articulo?codigo=5344161
LOZANO, J.S. (2014). Paradigma actual de los festivales Flamencos en España, desde la perspectiva de la Gestión Cultural. Universitat Politècnica de València. https://riunet.upv.es/handle/10251/ 43517
MANOVICH, L. (2005) El lenguaje de los nuevos medios de comunicación: La imagen en la era digital. Barcelona: Paidós, 450 pp. [ISBN 978-8449317699]
MARTÍN, I. Blog de distribución Audiovisual. Disponible en: https://ismaelmartin.com
MARTÍNEZ BARNUEVO, M.L. (2009) La animación española de largometraje: pasado, presente y perspectivas de una paradoja. Revista Latina de Comunicación Social, 64, pp. 491-507. https://doi.org/10.4185/RLCS-64-2009-840-491-5
MAZA, C. (2008)Para qué sirven los festivales de cine?. La Fuga, 15 octubre. Disponi-ble en: http://2016.lafuga.cl/para-que-sirven-los-festivales-de-cine/304
MOLINA, C. (2016) César Aira y el festival. Colindancias, 7, pp. 55-66. Red de His-panistas de Europa Central. Disponible en: https://dialnet.unirioja.es/- servlet/articulo/11336/66609
NAVARRO, A. (2020) El modelo productivo del cortometraje de animación independiente en España. Financiación, márquetin y distribución en 2008- 2018. Tesis doctoral, Universitat Politècnica de València, 480 pp. Disponible en: https://doi.org/10.4995/Thesis/10251/ 148614
NAVARRO, J. (2019) La profesionalización del cortometraje de animación en España. Situación actual. Madrid: Editorial UAM, 300 pp. Disponible en: https://doi.org/10.4995/caa.2019.11341
OBSERVATORIO EUROPEO DEL AUDIOVISUAL (2021) Informe sobre festivales de cine en Europa. Estrasburgo: OEA. Disponible en: https://oficinamediaespana.eu/noticias /item/4407-observatorio-europeo-del-audiovisual-informe-sobre-financiacion-de-peliculas-europeas-de-ficcion-analisis-de-2021
PILLING, J. (2001) Animation: 2D & Beyond. Crinkley: RotoVision. 160 pp. [ISBN:9782880464455]
PORRO, J.M. (2014) Sociología del consumo cultural. Manual Atalaya de Apoyo a La Gestión Cultural. Observatorio Cultural del Proyecto Atalaya, pp. 1-25. Disponible en: https://atalayagestioncultural.uca.es/4-5-sociologia-del– consumo-cultural/ (Consultado: Dic. 206).
PUTHOD, D. (2015) Le Festival international du film d’animation: 50 ans d’une histoire animée. Université de Savoie Mont Blanc, Ed. Illustrated 111 pp.[978-2919732357]
QUINTERO, M. (2015) Análisis socioeconómico del festival Animac 2015. Lleida: Universitat de Lleida, 95 pp. Disponible en: https://repositori.udl.- cat/items/5b15cd49
READ, H. (2013) Al diablo con la cultura. Madrid: Ahimsa Editorial, 200 pp. [ISBN 978-8495515698]
REDONDO, F. (2015) Festivales de cine y tendencias del futuro. Un estudio de caso. Opción Revista de Ciencias Humanas y Sociales. Nº Especial. 620-633. Disponible en: https://estudosaudiovisuais.org/es/ publicacion/- festivales-de-cine
ROGER, N. (2006) The International Festival has always been one of the finest animation celebrations in the world… [Entrevista]. Hiroshima: Festival Archives. Disponible en: https://www.awn.com/animationworld /sound-ani-mation-interview-normand-roger
ROLFE, H. (1992) Arts Festivals in the UK. Londres: Policy Studies Institute, 120 pp. [ISBN 9780853745440]
ROWAN, J. (2010) Emprendizajes en cultura. Discursos institucionales y contradic-ciones de la empresarialidad cultural. Madrid: Traficantes de Sueños, 186 pp. Disponible en: https://traficantes.net/sites/default/files /pdfs/Emprendizajes%20en%20cultura-TdS.pdf
RÜLING, C.C. (2008) Festivals as Field Configuring Events: The Annecy International Animated Film Festival and Market. 2th Annual Conference on Cultural Production in a Global Context. Copenhague, pp. 1-30.
SERNA, A. & FREY, B. (1993) La economía del arte: nuevos campos de investigación. Revista de Derecho Financiero y de Hacienda Pública, Vol. 43, nº228 pp. 1195-1208. Disponible en: https://dialnet.unirioja.es/servlet/articulo?- codigo=141130
SERVAIS, R. (2010) ASIFA 50th Anniversary Book. 200 pp. [ISBN 978-8989488217] Disponible en: https://asifa.net/wp-content/uploads/2024/01/ASIFA– Anniversary-book_web.pdf
SPAIN AUDIOVISUAL HUB (2024) 2º Informe del sector audiovisual español. Madrid: Ministerio de Cultura. https://spainaudiovisualhub.digital.gob .es/es/panora ma/informes-sectoriales
SZABÓ, Z.J. (2010) La investigación acerca de los festivales. Boletín Gestión Cultural, 19, pp. 1-15. Observatorios Culturales
GALLEGO, A. & TOSCANO, M.R. (2016) #Comcorto: protocolo en festivales de cine. Trabajo de Fin de Grado. Universidad de Sevilla. Directores: Pérez-Gómez, M.A. Disponible en: http://hdl.handle.net/11441/43648
VALLEJO, A. (2014) Etnografías del cine: nuevas aproximaciones al estudio de festivales. En FERNÁNDEZ-ASTOBIZA, R. (ed.) Espacios de comunicación. Actas del IV Congreso Internacional de la Asociación Española de Investi-gación de la Comunicació. Bilbao: AEIC, pp. 1751. Disponible en: https://- dialnet.unirioja.es/servlet/articulo?codigo=4891351
VAUCLARE, C. (2009) Les événements culturels: essai de typologie Cultural Events: A Classification System. Ministerio de Cultura de Francia, 45 pp. Disponible en: https://www.culture.gouv.fr/Media/ Thematiques/Etudes-et-statistiques/
VÁZQUEZ, C. (2022) Festivalización y políticas urbanas Cultura y turismo en ciudades medias. Diálogos para un escenario postcovid. N.º 37 Universidad de Casti-lla-La Mancha, Cuenca, pp. 95-110. [ISBN 978-84-9044-509-9]
VICARIO, B. & MATEOS, J.M. (2009) Diez años de Animadrid. Un recorrido por la animación española de la década. Comunidad de Madrid. Publicaciones Oficiales. Madrid, 189 pp. [ISBN: 978-8445132395]
VIDAL,M & HERRÁIZ,B (2014) El mundo perdido de Jiri Barta. Universitat Politècnica de València, 149 pp. ISBN: 978-8490482438]
VIVES, P. (2014) Concepto de cultura para la gestión. Manual Atalaya de Apoyo a La Gestión Cultural. Observatorio Cultural del Proyecto Atalaya. Cádiz: Universidad de Cádiz, pp. 1-20. Disponible en: https://www.observatorioata-laya.es/manual-atalaya-de-apoyo-a-la-gestion-cultural/
VIÑOLO,S (2013) La animación española en 2012. Con A de Animación, nº. 3, pp. 24- 29. Universitat de Barcelona. DOI: https://doi.org/10.4995/caa.2013.1418
VIÑOLO,S & DÍAZ J. (2021). Una reflexión en torno a Animación.es, una historia de la animación en España en una exposición. Con A de animación. Nº 10. https://doi.org/10.4995/caa.2021.15923
WELLS, P. (1998) Understanding Animation. London: Routledge. [ISBN 0-415-11597- 3].
YÉBENES, P. (2002) Cine de animación en España. Barcelona: Editorial Ariel. [ISBN 84-344-6805-0.]
YÚDICE, G. (2002) El recurso de la cultura: Usos de la cultura en la era global. Barcelona: Editorial Gedisa, 350 pp. [ISBN 84-7432-968-X]
ZIPPY FRAMES (2024) 2024 ANIBAR (Kosovo): Theme ‘Smash the Patriarchy’. [online] Disponible en: https://www.zippyframes.com/festivals/ anibar-festival-2024-theme-smash-the-patriarchy (Consultado: 14 agosto 2023).
ZUBIAUR, N.E., LAZKANO, I. & FERNÁNDEZ, A (2022) Cortometrajistas de Kimuak, la apuesta por un cine no convencional. En: RODRÍGUEZ PÉREZ, M.P. (coord.) Cineastas vascas. Donostia: Euskal Herriko Unibertsitatea, pp. 111-129. [ISBN 978-84-943032-6-5]
BIBLIOGRAFIA RECOMENDADA
BEIRAK, J. (2022). Cultura Ingobernable. De la cultura como escenario de radica-lización democrática y de las políticas que lo fomentan. Barcelona: Editorial Ariel, pp.224
BONET, L. (2011). Tipologías y modelos de gestión de festivales. La gestión de festi-vales escénicos. Conceptos, miradas, debates, pp.41-87.
BONET, L. (2011) La gestión de festivales escénicos: conceptos, miradas y debates. Barcelona: Bissap Consulting, 323 pp. (Cuadernos Gescénic. Herramientas de gestión escénica; 6). [ISBN 978-84-938519-1-0]
DELGADO, M. La eficacia simbólica del cine, En Luis Buñuel, Jean Rouch, Michael Taussing et al. Miiradas cruzadas. Cine y antropología, Casa Encendida- Fundación Caja Madrid, MadriMird, 2007.
DENNEY-PHELPS, N. (2025) On the Animation Trail: 20 Years of Animation Festival History.CRC Presspp.120 [ISBN 9781032565682].
DUDOK, M. “The Netherlands’ Klik and Haff festival merge to form Kaboom Animation Festival”. Cartoon Brew. Disponible en: https://www.cartoonbrew.- com/festivals/the-netherlands-klik-and-haff-festival-merge-to-form-ka-boom-animation-festival-176714.html
JURADO, M. & BENITEZ, R.V. (2022) Sin visión comercial: certámenes cinemato-gráficos especializados en animación en España. En: Comunicación, panta-lla y ficción. Cizur Menor: Thomson Reuters Aranzadi, pp. 305-320. [ISBN 978-84-1124-249-3]
LEVY, L. (2018). De Pixar al cielo: Mis años con Steve Jobs y cómo reinventamos la industria del cine. Ediciones Deusto, pp. 272. [ISBN 978-8423429059]
MANZANERA, M. (1992) Cine de animación en España: largometrajes 1945 – 1985. España: Universidad de Murcia, pp. 235.
PAGÈS, M. (2019) Els pioners de l’animació a Catalunya: la consolidació de la indús-tria de comunicació de masses a partir del film érase una vez…(1950). Tesis Doctoral. Universitat de Vic-Universitat Central de Catalunya. https://www.tdx.cat/handle/10803
SHIPMAN, A. & VOGEL, A. (2022) Streaming the festival: what is lost when cultural events go online. Review of Social Economy, 82(1), pp. 126-146. https://doi.- org/10.1080/00346764.2022.2099006